Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği: JSPS 2026'da sorumlu olunan maddeler

Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinin ikinci fıkrası: «Yakalanan kişinin kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önlemek amacıyla kaba üst araması yapılarak, silâh ve bunun gibi unsurlardan arındırılması sağlanır.» Bu nedenle doğru cevap (A) şıkkıdır. Suçun iz ve delillerinin yok edilmesini önlemek, aynı maddenin üçüncü fıkrasında kaba üst aramasından ayrı olarak düzenlenen tedbirlerin amacıdır: «Yakalama sırasında suçun iz, emare, eser ve delillerinin yok edilmesini veya bozulmasını önleyecek tedbirler alınır.» Üzerinden çıkan eşya ve paranın tutanakla muhafaza altına alınması, 10 uncu maddeye göre gözaltı birimine getirilen kişinin aranmasına ilişkindir: «Üzerinden çıkan eşya ve para muhafaza altına alınır.» Kişinin aranan kişilerden olup olmadığının anlaşılması, 5 inci maddede kimliğini ispat edemeyen kişilerin yakalanıp muhafaza altına alınmasına bağlanan amaçtır. Kaba üst araması gözaltı birimindeki güvenlik aramasının yerini tutmaz; 10 uncu maddeye göre gözaltı birimine getirilen kişi «Nezarethaneye veya zorunlu hâllerde bu amaca tahsis edilen yerlere konulmadan önce usulünce aranır.»

Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliğinin 17 nci maddesinin birinci fıkrası: «Yakalanan kişi, gözaltına alınmasını gerektirecek bir nedenin tespit edilememesi veya yakalama sebebinin ortadan kalkması hâlinde Cumhuriyet savcısının emri ile kolluk kuvvetince derhâl salıverilir.» Kişiyi bu durumda salıverme emri sulh ceza hâkimine değil Cumhuriyet savcısına aittir; hâkimin serbest bırakma kararı ise savcının emrine karşı yapılan başvuru üzerine söz konusu olur. Bu nedenle yanlış olan ifade sulh ceza hâkimini yetkili gösteren ifadedir ve doğru cevap (E) şıkkıdır. Diğer ifadeler maddeyle örtüşür: ikinci fıkraya göre ıslah veya tedavi tedbiri alınması gereken yakalanan kişi «ilgili kuruma teslim edilir»; dördüncü fıkraya göre gözaltına alınanlar «işlemleri bitirildikten sonra gözaltı süresinin dolması beklenmeksizin kolluk kuvvetince ilgili Cumhuriyet başsavcılığına derhâl sevk edilir»; beşinci fıkraya göre Cumhuriyet savcısının emrine karşı «hâkime yapılan başvuru üzerine verilen serbest bırakma kararı derhâl uygulanır»; yedinci fıkraya göre sevk veya serbest bırakma işlemi ve sebebi tutanağa bağlanır, «bunun bir sureti gözaltından çıkarılan kişiye verilir».

Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliğinin 23 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi: «Müdafi sadece hukukî yardımda bulunabilir, şüphelinin ifadesi alınırken şüpheliye sorulan soruya doğrudan cevap veremez, onun yerini aldığı izlenimi veren herhangi bir müdahalede bulunamaz. Hukukî yardım maddî olayı karartabilecek müdahalelerin yapılması anlamına gelmez. ... Müdafi şüpheliye bütün kanunî haklarını hatırlatabilir. ... Müdafiîn beyanı ve her türlü müdahalesi tutanağa geçirilir.» Bu nedenle doğru cevap (B) şıkkıdır. I ve III numaralı ifadeler bendin son iki cümlesini yansıtır: müdafi şüpheliye kanuni haklarını hatırlatabilir, beyanı ve müdahaleleri de tutanağa geçirilir. II numaralı ifade yanlıştır; müdafi yalnız hukuki yardımda bulunabilir, şüpheliye sorulan soruya doğrudan cevap veremez ve onun yerini aldığı izlenimi veren bir müdahalede bulunamaz. IV numaralı ifade de yanlıştır; 23 üncü maddenin (j) bendinin (4) numaralı alt bendine göre ifade tutanağında «Tutanak içeriğinin ifade veren ile hazır olan müdafi tarafından okunduğu ve imzaları» yer alır. II ya da IV numaralı ifadeyi içeren birleşimler bu yüzden doğru olamaz.