2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu, JSPS 2026 Mevzuat Listesi'nde (Ek-1) Müşterek 08 satırında yer alır. Satırlarda subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaş sorumlu olarak işaretli. Ek-1'e göre 7 madde sorumludur: 1–3, 9, 11, 22, 23.
7 madde
Ek-1 sıra 08
2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu maddelerinden JSPS editörlüğünün mevzuat metnine dayanarak yazdığı özgün sorular. Cevabı ve çözümü görmek için sorunun altındaki bağlantıya dokun.
Soru 1 · md. 22
2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu'nun 22 nci maddesine göre il valisinin en yakın askeri komutanlıktan yardım gönderilmesini istemesi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Bölge valisinin önceden vereceği izne dayanarak isteyebilir; izin alınmadan yapılan istek ilgililerce yerine getirilmez ve durumun ayrıca bildirilmesi gerekmez.
Bölge valisinin gönderdiği kolluk kuvvetlerinin olayları bastırmakta yetersiz kalması şartıyla isteyebilir; durumu ayrıca bölge valisine ve Milli Savunma Bakanlığına bildirir.
Ani ve olağanüstü olaylarla karşılaşması halinde veya bölge valisinin göndereceği güçler gelinceye kadar görev yapmak üzere isteyebilir; durumu bölge valisi ve İçişleri Bakanlığına bildirir.
Olayların niteliğine bakmaksızın isteyebilir; istek, kendisinden yardım istenen askeri komutanlıkça uygun görüldüğü takdirde ve imkânlar ölçüsünde yerine getirilir.
Olağanüstü halin 3 üncü maddenin (a) bendi gereğince ilan edilmiş olması şartıyla isteyebilir; durumu Cumhurbaşkanlığı ile bölge valisine bildirir.
Doğru cevap: C
Dayanak 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu md. 22: «İl valisi, ani ve olağanüstü olaylarla karşılaşması halinde veya bölge valisinin göndereceği güçler gelinceye kadar görev yapmak üzere en yakın askeri komutanlıktan yardım gönderilmesini isteyebilir. İl valisi ayrıca bu durumu bölge valisi ve İçişleri Bakanlığına bildirir.» Hüküm valiye iki halde doğrudan askeri yardım isteme yetkisi tanır; «görev yapmak üzere» ibaresi istenen yardımın görev süresine ilişkindir, yani gönderilecek güç bölge valisinin göndereceği kuvvetler gelinceye kadar görev yapar. Maddeye ayrı bir bildirim yükümlülüğü de bağlanmıştır ve bildirimin muhatabı bölge valisi ile İçişleri Bakanlığıdır. Bu nedenle (C) doğrudur. (A) şıkkı yetkiyi önceden izin şartına bağladığı ve bildirim yükümlülüğünü düşürdüğü için yanlıştır: hükmün amacı, bölge valisinin göndereceği güçler gelinceye kadarki boşluğu doldurmaktır, dolayısıyla önceden izin aranması hükmü işlevsiz bırakırdı. (B) şıkkı hem isteği bölge valisinin kuvvetlerinin yetersizliği şartına bağladığı hem de bildirimin muhatabını değiştirdiği için yanlıştır. (D) şıkkı maddenin «İl valisinin yukarıda açıklanan istekleri, ilgililerce gecikmeksizin yerine getirilir.» hükmüne aykırıdır; istek takdire bağlı değildir ve yetki olayların niteliğinden bağımsız da değildir. (E) şıkkı ise yetkiyi 3 üncü maddenin (a) bendine göre ilan edilmiş olağanüstü hale bağlar; oysa madde bu hâl için (a) bendinde valileri mevcut kanunların verdiği yetkilere yollar, en yakın askeri komutanlıktan yardım isteme ise bölge valisinin göndereceği güçlere bağlı düzenin parçasıdır. Ayrıca bildirim Cumhurbaşkanlığına değil, bölge valisi ile İçişleri Bakanlığına yapılır.
Soru 2 · md. 11
2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu'nun 11 inci maddesinde sayılan sokağa çıkmayı yasaklama, kişilerin üstünü ve araçlarını aratma gibi tedbirler hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Tabii afet, tehlikeli salgın hastalık veya ağır ekonomik bunalım sebebiyle ilan edilen olağanüstü hallerde, 9 uncu maddede öngörülen tedbirlere ek olarak alınabilir; şiddet olaylarına dayanan olağanüstü halde ise bu tedbirlere başvurulamaz.
Yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması üzerine ilan edilen olağanüstü hallerde, 9 uncu maddedeki tedbirlere ek olarak alınabilir.
Olağanüstü halin hangi sebeple ilan edildiğine bakılmaksızın her türlü olağanüstü halde alınabilir; bu tedbirler 9 uncu maddede öngörülen tedbirlerin yerine geçmek üzere uygulanır.
Şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması üzerine ilan edilen olağanüstü hallerde alınabilir; ancak bu halde 9 uncu maddede öngörülen tedbirlere başvurulamaz.
Yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması üzerine ilan edilen olağanüstü hallerde, ancak Milli Güvenlik Kurulunun ayrıca görüşü alınarak alınabilir.
Doğru cevap: B
Dayanak 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu md. 11: «Bu Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince olağanüstü hal ilanında; genel güvenlik, asayiş ve kamu düzenini korumak, şiddet olaylarının yaygınlaşmasını önlemek amacıyla 9 uncu maddede öngörülen tedbirlere ek olarak aşağıdaki tedbirler de alınabilir:» Maddenin ilk bendi «a) Sokağa çıkmayı sınırlamak veya yasaklamak,», (c) bendi ise «c) Kişilerin; üstünü, araçlarını, eşyalarını aratmak ve bulunacak suç eşyası ve delil niteliğinde olanlarına el koymak,» tedbirlerini düzenler. Hükmün iki belirleyici unsuru vardır: tedbirler yalnız 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine dayanan olağanüstü halde alınabilir ve 9 uncu maddedeki tedbirlerin yerine değil, onlara EK olarak uygulanır. (b) bendi iki hali birlikte kapsar; Kanunun kendi diliyle bunlar «yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması» halleridir. (B) şıkkı bendin her iki halini de kapsadığı ve tedbirlerin ek niteliğini doğru gösterdiği için doğrudur. (A) şıkkı 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendindeki halleri gösterdiği için yanlıştır; kaldı ki 9 uncu madde de ağır ekonomik bunalımı kapsamaz, kendi ifadesiyle «Tabii afet ve tehlikeli salgın hastalıklar sebebiyle olağanüstü hal ilanında, olağanüstü hal ilanını gerektiren hususlar gözönünde bulundurularak aşağıda yazılı tedbirler alınabilir:» der. (C) şıkkı hem ilan sebebi şartını düşürdüğü hem de «ek olarak» ibaresini tersine çevirdiği için yanlıştır. (D) şıkkı ilan sebebini doğru gösterir, ancak 11 inci madde tedbirleri 9 uncu maddedeki tedbirlerin yerini almaz; hüküm ikisinin birlikte uygulanmasını öngörür. (E) şıkkı ise Milli Güvenlik Kurulunun görüşünü 11 inci madde tedbirlerinin şartı sayar; oysa bu görüş 3 üncü maddede olağanüstü halin İLANI için aranır, tedbirlerin alınması bakımından ayrıca bir görüş şartı öngörülmemiştir.
Soru 3 · md. 23
2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu'nun 23 üncü maddesine göre görevli güvenlik kuvvetleri mensuplarının doğruca ve duraksamadan hedefe ateş edebilmesi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Olağanüstü halin hangi sebeple ilan edildiğine bakılmaksızın, teslim ol emrine uyulmaması tek başına doğruca ve duraksamadan hedefe ateş etmek için yeterli sayılır.
Olağanüstü hal (b) bendi gereğince ilan edilmişse; teslim ol emrine uyulmaması, silahla mukabeleye yeltenilmesi veya meşru müdafaa hallerinde ateş edilebilir.
Tabii afet sebebiyle ilan edilen olağanüstü halde de, bölge valisinin yazılı emrinin bulunması şartıyla doğruca ve duraksamadan hedefe ateş edilebilir.
Yalnızca güvenlik kuvvetlerinin meşru müdafaa durumuna düşmesi halinde ateş edilebilir; sayılan diğer haller bu yetkiyi vermez.
Olağanüstü halin (b) bendi gereğince ilan edilmiş olması yeterlidir; teslim ol emrine itaatsizlik gibi hallerin ayrıca gerçekleşmesi aranmaz.
Doğru cevap: B
Dayanak 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu md. 23: «Olağanüstü halin, bu Kanunun 3 üncü maddesinin (b) bendi gereğince ilan edilmesi halinde, silah kullanma yetkisini sahip bulunan güvenlik kuvvetlerinin teslim ol emrine itaat edilmemesi veya silahla mukabeleye yeltenilmesi veya güvenlik kuvvetlerinin meşru müdafaa durumuna düşmeleri halinde görevli güvenlik kuvvetleri mensupları doğruca ve duraksamadan hedefe ateş edebilirler.» Bu ağırlaştırılmış yetki iki katmanlıdır: olağanüstü hal (b) bendine dayanacak VE maddede sayılan üç durumdan biri gerçekleşecektir; iki katman birlikte aranır. (A) şıkkı birinci katmanı, yani ilan sebebi şartını düşürdüğü için yanlıştır; maddenin birinci fıkrası her olağanüstü halde «kanunlarda silah kullanmayı icap ettiren hal ve şartlardan herhangi birinin tahakkuku halinde, silah kullanma yetkisini haizdirler.» demekle yetinir, doğruca ve duraksamadan ateş yetkisi yalnız (b) bendi olağanüstü haline özgüdür. (C) şıkkı ilan sebebini değiştirip maddede bulunmayan bir yazılı emir şartı eklediği için yanlıştır. (D) şıkkı sayılan üç durumdan ikisini keyfi biçimde eleyerek hükmü daraltmaktadır. (E) şıkkı ise ikinci katmanı, yani sayılan üç durumdan birinin gerçekleşmesi şartını düşürdüğü için yanlıştır; (b) bendine dayanan bir olağanüstü halin varlığı tek başına bu yetkiyi doğurmaz.
Maddeleri tek tek oku, her maddenin sorusunu çöz. JSPS okuduğun maddeleri, çalıştığın başlıkları ve yanlışlarını senin için tutar; Ek-1 listen çalıştıkça dolar.
